U bevindt zich hier: Home > Onderzoek & Innovatie > Publicaties

Publicaties

Hier vindt u een overzicht van de diverse publicaties op het gebied van LVB en verslaving. 

* Handboek en casusboek LVB en Verslaving
Mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) zijn doorgaans kwetsbaar. Overmatig gebruik van tabak, alcohol en drugs levert bij hen extra problemen op. Vaak zien ze namelijk zelf hun middelengebruik niet als een probleem en onderschatten ze de risico’s van een verslaving. Immers: ‘Iedereen gebruikt toch?’

Handboek LVB en verslaving
De auteurs benadrukken het belang van het vroeg signaleren van verslaving bij mensen met een LVB. Ze geven tips hoe je dit onderwerp bespreekbaar kunt maken, bijvoorbeeld in de huisartsenpraktijk, maar ook in de verslavings- of gehandicaptenzorg. Het handboek bevat verder de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van behandelmethodieken en instrumenten voor de diagnostiek van de lichte verstandelijke beperking en verslaving (DSM-5). Ook het huidige beleid in de zorg komt aan bod, inclusief weten regelgeving. Het biedt een stevig fundament waar deze complexe en specifieke problematiek om vraagt.

Casusboek LVB en verslaving
Hoe ga je om met een cliënt die echt niet wil? En die al jaren rondzwerft in de LVB- en verslavingszorg? De 34 casussen in dit boek, aangeleverd door een breed palet aan professionals, geven een inkijkje in de praktijk van alledag. Soms leveren eenvoudige interventies al verrassende  resultaten. De auteurs laten zien welke keuzes ze hebben gemaakt en illustreren die met tips en valkuilen. De casussen vormen een bron van herkenning en inspiratie voor iedereen die werkt met deze doelgroep. De thema’s sluiten aan bij het Handboek LVB en verslaving.

Handboek en casusboek bestellen? Dat kan.

Lees in Markant een mooie recensie over het Handboek en casusboek LVB en Verslaving

SumID-Q methodiek
Op basis van laagdrempeligheid, professionele nieuwsgierigheid en niet meer vragen dan noodzakelijk (niet wijzer maken) is de SumID-Q ontwikkeld. De SumID-Q geeft aanknopingspunten om het gebruik bespreekbaar te maken. De vragenlijst selecteert eerst met beeldmateriaal welke middelen de cliënt kent, persoonlijk of bijvoorbeeld van televisie. Op basis van deze selectie wordt doorgevraagd naar kennis, attitude, omgevingsgebruik , eigen gebruik, gevolgen van gebruik en veranderingsbereidheid.

De voordelen hiervan zijn: (1) Een acclimatiserend effect op de cliënt. (2) Het biedt ruimte om in de taal van de cliënt te spreken. De cliënt wordt uitgenodigd de middelen bij de naam te noemen zoals zij dit kennen. Dit voorkomt miscommunicatie. (3) Als naar aanleiding van de plaatjes blijkt dat een cliënt van een bepaald middel helemaal niets af weet, komt de interviewer hier niet meer op terug. Op deze manier wordt voorkomen dat de cliënt door het interview nieuwsgierig wordt en mogelijk trek ervaart.

De structuur van het hele interview is erg belangrijk. Eerst worden de plaatjes doorgenomen en vervolgens kennis en attitude. Daarna wordt pas over gebruik gesproken. En dan wordt eerst nog gevraagd hoeveel mensen in de omgeving het bepaalde middel gebruiken voordat de interviewer vraag of cliënt zelf wel eens heeft gebruikt. Eventuele weerstand en strategieën om het interview te frustreren zijn alweer vergeten en cliënten zijn vaak erg open over hun gebruik.

Het SumID-Q pakket bevat een uitgebreide handleiding met niet alleen een exacte beschrijving van het diagnostisch proces, maar ook uitgebreide achtergrondinformatie over hoe een gesprek aan te gaan. Het materiaal is op maat gemaakt voor deze groep cliënten. Vraagstellingen zijn kort en begrijpelijk en pictogrammen zijn beschikbaar. Afname duurt 45-60 minuten, afhankelijk van het aantal middelen dat uitgevraagd moet worden (wat weer afhankelijk is van wat men herkent). Medewerkers moet getraind zijn om betrouwbaarheid van afname te vergroten. Alle lijsten dienen in de geplande volgorde afgenomen te worden.

Geinteresseerd? Neem contact op met Marike van Dijk via marike.vandijk@tactus.nl of 06 10 76 62 03.


* Epidemiologie van LVB en verslaving - Promotieonderzoek Joanneke van der Nagel

In mijn proefschrift ‘Is it just the tip of the iceberg? Substance Use and Misuse in Individuals with Intellectual Disability (SumID)’ beschrijf ik de omvang van en risicofactoren voor (problematisch) middelengebruik bij mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking (LVB). De percentages gebruikers van tabak en cannabis onder mensen met een LVB blijken aanzienlijk hoger dan in de algemene bevolking. Ook alcohol wordt gebruikt door mensen met een LVB, zij het in iets mindere mate dan in de algemene bevolking. Problematisch gebruik van alle middelen lijkt vaker voor te komen bij LVB

Middelengebruik bij mensen met een LVB komt in alle leeftijdgroepen, IQ niveaus, en woonsettingen voor. Het middelengebruik in de omgeving van de cliënt blijkt de belangrijkste risicofactor te zijn.

Systematische aandacht voor en screenen op gebruik kunnen bijdragen aan tijdige identificatie en interventies bij (dreigende) problemen. De SumID-Q is een instrument dat het gebruik bij LVB kan screenen. Training in de SumID-Q wordt vanuit Tactus aangeboden.

Hoewel er nog veel werk te verzetten is, loopt Nederland inmiddels internationaal voorop met zowel onderzoek als methodiekontwikkeling voor LVB en verslaving. Het thema staat inmiddels op de agenda van behandelaars en politiek. Daarmee is een goede basis gelegd voor verdere ontwikkelingen in de zorg voor deze groep.

Een overzicht van de publicaties van Joanneke vindt u op researchgate.


* Toegang tot de verslavingszorg: een project met ketenzorgpartners

Om de toegang tot de verslavingszorg voor mensen met een LVB te verbeteren voerden onderzoekers en behandelaren uit LVB- en verslavingszorg een verbeterproject met praktijkonderzoek uit. De handreiking voor de aangepaste intake werd ontwikkeld en gepilot met IVO en Aveleijn, i.s.m. Resultaten Scoren, NISPA, en LVB en verslavingszorg ketenpartners. De handreiking is beschikbaar via Resutaten Scoren en In Perspectief Uitgevers.

* Behandeling van LVB en verslaving - Promotieonderzoek van Marion Kiewik

Marion Kiewik werkt als orthopedagoog generalist bij Aveleijn en Ambiq, en doet onderzoek naar verslavingspreventie en behandeling bij mensen met een LVB. Vanuit Tactus zijn verschillende collega’s betrokken bij pilots met de CGT+, een behandelinterventie voor LVB en verslaving.

Meer informatie over de interventies bij LVB en verslaving vindt u hier.

Een overzicht van de publicaties van Marion vindt u op researchgate